Uciążliwość sezonu alergicznego
Nadchodząca miesiące wiosenne i letnie są nieprzyjemnym okresem w życiu alergików. American College of Allergy, Asthma and Immunology na swoich stronach internetowych zamieściło komunikat nt. czynników wyznaczających uciążliwość sezonu dla alergików. Osoby cierpiące na różnego rodzaju alergie mają problemy całoroczne, ale ich nasilenie może być zmienne. Sucha i wietrzna pogoda jest niekorzystna. Cieplejsza zima powoduje szybsze pojawienie się alergenów w naszym otoczeniu.
Na alergie wiosenne wpływają wahania pogody, częstość deszczy, intensywność wiatru oraz długość okresu wzrostu roślin. Dłuższy okres wzrostu roślin jest dobry dla rolnictwa, ale nie dla alergików – zwiększa czas obecności pollen w powietrzu.
Źródło: http://tnij.org/pv66
Alergiczny nieżyt nosa to stan zapalny błony śluzowej nosa, który charakteryzuje się takimi objawami jak kichanie, wodnisty katar, „zatkanie” nosa, uczucie swędzenia w nosie. To bardzo częsta jednostka chorobowa obejmująca ponad 25% populacji – jedna osoba na cztery ma objawy alergicznego nieżytu nosa.
Alergia – nie tylko alergiczny nieżyt nosa.
Choroby alergiczne, w tym alergiczny nieżyt nosa, są jednymi z najczęściej występujących schorzeń współczesnej cywilizacji. Większość chorób z tej grupy ma charakter przewlekły i wymaga systematycznego leczenia.
Alergia jest spowodowana nieprawidłową reakcją układu odpornościowego na czynniki zwane alergenami. Alergenami jest wiele substancji w otaczającym człowieka środowisku, a najczęstszymi objawami alergii poza alergicznym nieżytem nosa są astma oskrzelowa, pokrzywka, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry oraz uczulenia na pokarmy, na żądła pszczół i os; najcięższa postać to wstrząs anafilaktyczny.
Alergeny.
Znanych jest kilkadziesiąt tysięcy związków mogących wywołać u osób z odpowiednimi predyspozycjami alergię. W zasadzie alergenem może być każda substancja, z którą organizm ma kontakt (substancje wdychane, dotykane, połykane czy wstrzykiwane). U niektórych osób układ immunologiczny reaguje nawet na niegroźne obce substancje tak, jak gdyby był to niebezpieczny czynnik. Taką substancję wywołującą nadmierną i nieadekwatną do zagrożenia reakcję odpornościową nazywa się alergenem, a reakcję organizmu - reakcją alergiczną (np. pokrzywka, kaszel i duszność w astmie, czy wodnisty katar w alergicznym nieżycie nosa). Ustalenie, co jest alergenem jest możliwe dzięki badaniom laboratoryjnym oraz testom alergologicznym.
Alergiczny nieżyt nosa sezonowy i całoroczny.
Kończy się zima, a z nadchodzącą wiosną rozpoczyna się sezon pylenia roślin. Jest to czas szczególnie uciążliwy dla osób z alergicznym sezonowym nieżytem nosa, określanym inaczej jako katar sienny.
Drugim rodzajem alergicznego nieżytu nosa jest nieżyt całoroczny, związany z uczuleniem na alergeny stale obecne w otoczeniu – w miejscu pracy, czy w mieszkaniu, np. roztocze kurzu domowego, pleśnie. Nieżyt nosa alergiczny powodują też alergeny odzwierzęce (pierze, sierść kota, psa) – stąd np. kot w domu u osoby uczulonej będzie dawał dolegliwości całoroczne.
Czy to katar alergiczny?
Kichanie, wodnisty wyciek z nosa, swędzenie w nosie, pieczenie spojówek oraz łzawienie w słoneczny dzień, bez wcześniejszego przeziębienia to najpewniej alergiczny sezonowy nieżyt nosa – tzw. katar sienny.
Alergię najłatwiej rozpoznać wtedy, gdy objawy występują wkrótce po zadziałaniu alergenu, np. po ścięciu trawy, po spacerze w lesie, czy też po kontakcie z kotem lub psem. Wskazówką pozwalająca określić alergen jest to, że każda roślina ma swój sezon pylenia, to znaczy okres kiedy produkuje pyłki roznoszone przez wiatr. Okres występowania objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa umożliwia określenie w pewnym przybliżeniu rodzaju roślin na których pyłki pacjent jest uczulony.
W całorocznym alergicznym nieżycie nosa przeważa stałe występowanie objawów takich jak blokada nosa i zaburzenia węchu – objawy nasilają się po kontakcie z alergenem. Stąd nasilenie dolegliwości w domu po odkurzaniu lub trzepaniu dywanu wskazuje, że alergenem jest najprawdopodobniej roztocze kurzu domowego.
Wizyta u lekarza.
Lekarz w badaniu laryngologicznym oglądając jamę nosową osoby z alergicznym nieżytem nosa stwierdza obrzęk śluzówki nosa, zaczerwienienie lub zasinienie błony śluzowej. Podejrzewając na podstawie wywiadu oraz badania nieżyt alergiczny zleca dalsze badania.
Dla potwierdzenia rozpoznania alergii stosuje się różne rodzaje badań. Należą do nich testy skórne wykonywane w gabinetach alergologów. Są to testy polegające na wprowadzeniu bezpośrednio do skóry lub nałożeniu na nią różnych alergenów w bardzo małym stężeniu oraz histaminy jako kontroli – bąbel powstający na skórze w miejscu nakroplenia histaminy jest „odnośnikiem” dla reakcji wywołanej przez alergeny używane w teście. W testach mierzy się reakcję na histaminę (traktując jako kontrolę dodatnią) i zmiany w miejscu nakroplenia danego alergenu odnosząc je do wielkości bąbla po histaminie. Jeśli w miejscu kontaktu alergenu ze skórą pojawi się bąbel i zaczerwienienie świadczy to o uczuleniu na dany alergen.
Bada się również stężenie immunoglobuliny IgE we krwi - po pobraniu krwi wykonuje się specjalne badania laboratoryjne. Wysoki poziom IgE, przekraczający ustalone normy, świadczyć może o alergii.
W razie wątpliwości co do rozpoznania u osób dorosłych lekarz może zlecić wykonanie tomografii komputerowej zatok obocznych nosa, co pozwala różnicować inne przyczyny dolegliwości (przewlekłe zapalenie zatok). U dzieci, z objawami zatkanego nosa, które oddychają ustami, należy wykluczyć przerost trzeciego migdałka, u starszych - skrzywienie przegrody nosa.
Profilaktyka i leczenie.
Alergiczny nieżyt nosa, podobnie jak inne choroby alergiczne wymaga przewlekłego postępowania. Celem leczenia jest całkowite ustąpienie objawów lub ich kontrola. Ważna jest wiedza na temat choroby. Pozwala ona unikać sytuacji, w których dochodzić może do uczulenia oraz pozwala właściwie postępować, gdy pojawią się objawy alergii.
Najważniejsze jest rozpoznanie alergenu i unikanie go. W przypadku alergii pokarmowej jest to w pełni możliwe – po prostu nie je się uczulających pokarmów. W przypadku uczulenia na pyłki roślin, jest to już trudniejsze – trudno wyobrazić sobie niewdychanie pyłków unoszących się w powietrzu.
Osoba u której przyczyną alergicznego nieżytu nosa jest stwierdzone uczulenie na pyłki dla uniknięcia dolegliwości nie powinna przebywać na zewnątrz w okresie gdy intensywnie pylą rośliny – pomocne będzie sprawdzanie komunikatów o stężeniu pyłków (TV, Internet). W okresie pylenia wskazane jest przebywanie w pomieszczeniach zamkniętych, wychodzenie po obfitych opadach deszczu, po powrocie unikanie kontaktu z odzieżą, na której są pyłki, koszenie trawnika wokół domu przez inna osobę, odpoczynek nad zbiornikami wodnymi.
Podobnie alergenów powinny unikać osoby z całorocznym alergicznym nieżytem nosa. W mieszkaniach osób z dolegliwościami powodowanymi przez uczulenie na roztocza kurzu domowego nie powinno być mebli tapicerowanych, dywanów, narzut, kap, grubych zasłon, które niejako magazynują kurz i przez to są rezerwuarem roztoczy. Materac można obszyć specjalnym materiałem nieprzepuszczającym alergenów, podobnie można stosować takie poszewki. Trzeba regularnie odkurzać i trzepać materac, na którym się śpi, często prać pościel. Należałoby używać odkurzaczy z filtrem o wysokiej efektywności. Koce i pościel należy poddawać działaniu latem słońca a zimą mrozu – zabijają one roztocza.
Leczenie farmakologiczne prowadzi lekarz - należy ściśle stosować się do wskazań lekarskich. Najważniejszymi lekami w alergiach są leki przeciwhistaminowe, które blokują mechanizm alergii (np. loratadyna, cetyryzyna w postaci tabletek przyjmowanych raz dziennie) oraz stosowane miejscowo glikokortykosterydy działające przeciwzapalnie (aerozole do nosa, np. flutikazon).
Krótkoterminowo, do kilku dni, do łagodzenia objawów nieżytu, a szczególnie wodnistej wydzieliny można stosować leki obkurczające naczynia krwionośne w błonie śluzowej nosa (krople, aerozole do nosa – np. oksymetazolina lub tabletki – np. pseudoefedryna).
Bardzo istotne dla każdego chorego, niezależnie od podjętego leczenia farmakologicznego, jest odczulanie. Jest to domena alergologów, takie leczenia prowadzi się w odpowiednio wyposażonych gabinetach, środkami sprawdzonymi, atestowanymi i z odpowiednią ostrożnością. Immunoterapia swoista (to inna nazwa odczulania) polega na podawaniu choremu określonego alergenu we wzrastających stężeniach, co kilka lub kilkanaście dni, zaczynając od bardzo małych dawek. Chodzi o „przyzwyczajenie” organizmu do coraz większych dawek alergenu, tak by w końcu układ immunologiczny człowieka przestał na tę substancję reagować. Leczenie jest długotrwałe i wymaga znacznej dyscypliny ze strony pacjenta, który musi regularnie zgłaszać się celem podania kolejnej dawki.
Połączenie odpowiedniego postępowania pacjenta (unikanie alergenu), dobrej terapii farmakologicznej i odczulania daje zwykle gwarancję powodzenia – ustąpienia dolegliwości.
Powyższy artykuł daje jedynie ogólną wiedzę o problemie, jakim jest alergiczny nieżyt nosa. Dane tutaj przedstawione mają jedynie wartość informacyjną i nie mogą zastąpić profesjonalnej porady lekarskiej. W przypadku problemów zdrowotnych i jakichkolwiek wątpliwości należy zwrócić się po poradę do lekarza. Tylko porada lekarska oparta na osobistym zbadaniu pacjenta, wywiadzie chorobowym i badaniach dodatkowych zawsze gwarantuje postępowanie bezpieczne, takie, które może dać pożądany efekt zdrowotny.
Wpis: Polska Przychodnia Manchester na Eccles - Polscy Lekarze Specjliści
