Jedni mogą odżywiać się nieregularnie, opychać bez pamięci i zachowują zgrabną sylwetkę.
Inni każdą pajdę chleba czy batonik zaraz odnotowują w biodrach.
Osoby z nadwagą często narzekają, że ich tryb życia i dieta nie uzasadnia w pełni problemów z nadmiarem kilogramów. Częściowo mają rację...
Do języka potocznego weszło już określenie "zwolniona przemiana materii". Chętnie właśnie na nią powołują się ci, którzy nie dość, że szybko i łatwo przybierają na wadze, z trudem tracą kilogramy, to jeszcze po sukcesie w odchudzaniu boleśnie doświadczają efektu jo-jo, czyli sytuacji, gdy nie tylko błyskawicznie wracają do wagi sprzed kuracji odchudzającej, ale i znacznie ją przekraczają. Z lekceważeniem przyjmują przy tym sugestie, że sami są sobie winni: nie ruszając się, nieprawidłowo odżywiając, prowadząc nieregularny tryb życia.
Za nadwagą, a zwłaszcza otyłością, czasem stoją poważne choroby, same wymagające leczenia. Zarazem wiadomo, że w ogromnej większości to tryb życia jest przyczyną problemów. Trudno w to uwierzyć, gdy patrzy się na chudzielców, którzy nie mają pojęcia, co to dieta odchudzająca. Tymczasem jest tak, niesprawiedliwie, że niektórzy bezkarnie (przynajmniej do czasu) mogą sobie pozwolić na pewne zaniedbania. Inni stale trzymać wagę w ryzach. Na pocieszenie tym drugim można dodać, że zmiany hormonalne (np. ciąża, menopauza) czasem pozbawiają przywilejów szczupłe panie. Marne to jednak pocieszenie...
Termogeneza do tablicy
Nie tylko hormony i dieta decydują o naszej wadze. Według tzw. teorii termogenezy wszystkie organizmy można przyrównać do pieców o różnych możliwościach. Jeden spala wszystko, co do niego wpadnie, rozgrzewa się do gorąca, a potem wydziela mnóstwo energii. Drugi funkcjonuje gorzej: tli się tylko i pozostaje chłodny. Osoby otyłe to piece o słabym ogniu: niezdolne do spalenia i zamiany wszystkich kalorii w energię cieplną. Pozostałe kalorie odkładają się w postaci tkanki tłuszczowej. Proces jest nasilony, gdy organizm nadmiernie produkuje enzym zwany lipazą lipoproteinową (LPL). Naukowcy odkryli, że u osób otyłych enzym zbyt gorliwie wykonuje swoją pracę i zapasy tłuszczu są zdecydowanie większe niż potrzeby organizmu. Na podobnych zasadach działa efekt jo-jo. Organizm przez jakiś czas głodzony "obawia się" braku energii w przyszłości, więc jak tylko dostanie za dużo paliwa, gromadzi je w tkankach na gorsze czasy. Głodówki więc działają, ale tylko na krótką metę. Ponadto często sprzyjają utracie wody, nie tłuszczu, a czasowe odwodnienie to prędzej perspektywa problemów ze zdrowiem, niż sposób na szczupłą sylwetkę.
Rozgrzewamy piec
Co możesz zrobić, gdy jesteś piecem trudnym do rozgrzania? Bardzo wiele: ćwiczyć, ćwiczyć i jeszcze raz ćwiczyć. Wyłącznie komórki mięśniowe są zdolne do efektywnego spalania tkanki tłuszczowej. Za mała masa mięśni może sprzyjać nadwadze. Wybór i intensywność treningów zależy od wielu czynników: dotychczasowej aktywności fizycznej (wysiłek trzeba zwiększać stopniowo), ogólnej kondycji, wieku, a przede wszystkim stanu zdrowia. Dla zdrowych każdy sport jest dobry. Chorzy powinni skonsultować się z lekarzem prowadzącym. Jeśli twój kręgosłup nie jest w formie, pomyśl o pływaniu. Jeśli nie możesz korzystać z basenu, gdyż masz skłonność do infekcji dróg moczowych, postaw na biegi, albo rower. Jeśli twój tłuszczyk jest nieregularnie rozłożony i myślisz raczej o ćwiczeniach na konkretne partie mięśni, odwiedź siłownię.
Od zaparcia do efektu jo-jo
Termogeneza i nadprodukcja LPL to tylko jedno ze zjawisk prowadzących do nadwagi. W ludzkim organizmie zachodzi tysiące procesów metabolicznych, które mogą sprzyjać tyciu.
Chociaż większość zaburzeń przemiany materii pojawiających się u osób dorosłych nie wiąże się z jakimiś poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, utrudnia utrzymanie szczupłej sylwetki. Jeśli miewasz często zaparcia i wzdęcia, a na biodrach i udach błyskawicznie tworzą się charakterystyczne wałeczki, możliwe, że twój organizm ma problem z zamianą tłuszczu w energię. Przy zwolnionej przemianie materii charakterystyczny jest również efekt jo-jo.
Przyspieszyć przemianę
Jeśli "leniwy brzuch" to twój problem, bez usprawnienia pracy układu pokarmowego nie osiągniesz wymarzonej sylwetki. Nie dla ciebie także krótka kuracja, a potem powrót do starych nawyków. Przy problemach metabolicznych konieczne jest trwałe racjonalne odżywianie, połączone z fizyczną aktywnością. Twoja dieta powinna obfitować w błonnik, który nie tylko zmniejsza uczucie głodu, ale przede wszystkim skutecznie i dokładnie sprząta w jelitach. Znajdziesz go w sporych ilościach w otrębach, pełnoziarnistym pieczywie, kaszach, owocach oraz warzywach. Skoro twój organizm ma trudności z przyswajaniem tłuszczów zwierzęcych, warto przerzucić się na tłuszcze roślinne. Nie zapominaj o tzw. kwasach tłuszczowych omega, których wyśmienitym źródłem są ryby. Od nich na pewno nie przytyjesz.
Poprawie przemiany materii sprzyjają wyciągi ziołowe: z kawy, herbaty, morszczynu i brzozy. Powinny uwolnić cię od uciążliwych zaparć. Pamiętaj jednak, że można stosować je wyłącznie do momentu uregulowania stolców. Przedłużając taką kurację, możesz zaburzyć funkcje jelit i w efekcie jeszcze nasilić problemy. Z czasem zioła po prostu przestaną działać. Osobom, które mają trudności z przyswajaniem tłuszczu, mogą też pomóc tzw. fat burnery (pożeracze tłuszczu). Są dostępne bez recepty, ale działają tylko wtedy, gdy ich zażywanie połączysz z intensywnym treningiem fizycznym. Zarówno zioła, jak i inne specyfiki, mogą stosować bezpiecznie wyłącznie ludzie zdrowi, przestrzegający zaleceń z ulotki (jeśli jej nie ma: zrezygnuj z zakupu). Pamiętaj, że o swoich dyskretnych problemach medycznych możesz nawet nie wiedzieć. Zatem zawsze najbezpieczniej jest rozpocząć walkę z nadmiarem kilogramów z pomocą lekarza pierwszego kontaktu.
